Zij zetten me aan het denken. Door mijn kennismaking met deze mannen, begonnen de eerste hersenspinsels voor de opstart van wat nu Kibibi is. Jo en ik reisden al een half jaar door Oost-Afrika. Ongeveer een maand voor onze ontmoeting met de Wood Kings kochten we een lokale fiets. Daar trokken we mee door Malawi. Op onze tocht kwamen we onverwachts aan in een dorp waar houten armbanden werden geproduceerd.

In dat dorp merkten we op dat er in veel huishoudens draaischijven stonden. Bijna iedereen bewerkte er hout. Heel veel mensen produceerden er nog meer mooie spullen. Maar er kwam niemand om ze te kopen. We verbleven echter enorm graag in dit dorp. Hier bestonden de bedden eens niet uit stro balen, maar er waren zalige matrassen. We waren gefascineerd door het ‘draaischijven-dorp’ met diens vriendelijke inwoners en prachtige natuur errond. We bleven er enkele dagen hangen, namen de tijd beter kennis te maken en rustig te genieten. De hardheid van opkopers stond in schril contrast met de zachtheid van waar we van genoten en verbaasde ons. (We hebben dit naderhand wel beter kunnen plaatsen. Lees Allois/Uganda zijn verhaal) Anderzijds waren we ook verwonderd door de schoonheid en solidariteit van de inwoners

De eerste keer dat we juwelen kochten met het oog op doorverkopen in België, was bij Jimmy. Hij was een leeftijdsgenoot van in de twintig. Hij stond in voor het levensonderhoud van zijn broers en zussen. Onze ontmoeting met Jimmy vond plaats aan een camping waar we doorheen onze fietsreis meerdere keren verbleven. Jimmy kampeerde met z’n kraampje van handgemaakte spullen naast de camping. Uren spendeerden we bij Jimmy en z’n kraampje, maar op al die tijd zagen we er nooit iemand iets kopen. We zaten in een tweestrijd. Enerzijds wilden we Jimmy heel graag steunen. Maar anderzijds wilden we hem natuurlijk in zijn waarde laten. Hem simpelweg wat geld toestoppen, was geen optie.

Dat is eigenlijk het moment waarop Kibibi geboren werd.

Deze sociale onderneming uit Gulu is opgericht in 1997. Ze bestaat uit een groep HIV positieve dames en Good Samaritian. Ze maken prachtige juwelen. Mensen met anders weinig vooruitzichten krijgen hun waardigheid terug.
We bezochten deze organisatie meerdere dagen op rij. Daardoor kregen we de eer om de dames en heren die er werkten te ontmoeten.

We ontmoetten trotse mensen, die desondanks hun ziekte fier waren toch zelf te kunnen voorzien in hun levensonderhoud. Je kan je wel voorstellen wat het moet zijn voor hen om deze job te kunnen hebben. Anno 2020 stelt deze organisatie reeds 80 mensen te werk, die hierdoor gespaard blijven van diepe armoede.

Behalve juwelen maken, spitsen ze zich ook toe op weven, borduren en naaien. De handtassen uit de Kibibi collectie zijn afkomstig van hier. Je vindt er al enkele terug op de website. De andere zijn binnenkort te koop in Kibibi’s fietsend marktkraam.

Een heleboel juwelen die ik er toen aanschafte, waren afgewerkt met slechte slotjes, soms eens een afgebroken pareltje of andere allergenen. Om deze juwelen toch tot hun recht te laten komen, maak ik van deze bestaande zaken nieuwe dingen. Ik werk bijvoorbeeld heel graag met hun papieren kralen en zaden uit kettingen om er nieuwe creaties mee te ontwerpen.

Ik kan niet wachten om hen te verrassen met een nieuwe bestelling.
Hun assortiment kende tegenover de tijd dat ik daar was inmiddels een enorme evolutie. Spannend!

Benieuwd naar meer over Wawoto Kachel? Bekijk dan zeker dit filmpje.

Hi i am Richard,

Born single, mother dies when I was 3 years, raised by my grandmother and grandfather in sheema District, looked after me in lower school classes, taken over by my uncle until the University level. I am 40 years old. I hold a bachelors degree in industrial Art and design which was pursued at Margaret Trowell school of Industrial and Fine Art at Makerere University Kampala Uganda. I kept on being looked after by my uncles for one year. During that time I could keep practicing my Art using found materials collected from scrap wires but mainly copper.
Through experimentation I found a way to colour them using cotton threads.
I am now married with three kids.
I live in Uganda at my home village in Sheema district, looking after my grandmother who is now suffering from dementia. God help my Grandmother. My wife and Kids stay in Kampala where I always find them when I come to look for survival in the City. My favourite food is Banana, millet, meat, chicken, and greens. I like doing art most of the time, playing or watching football during my free time.
Thanks to people who have been supporting me. God bless

Richard zijn oorbellen kwamen we tegen op een toeristisch marktje in Uganda. We voelden instant liefde voor zijn werk. Om aan zijn gegevens te geraken, zijn we meerdere malen gaan onderhandelen met de marktkramers. Er waren slechts twee handelaars die Richards juwelen verkochten, wat het extra moeilijk maakte. Ze pikten graag een graantje mee. Door andere juwelen van deze verkopers aan te schaffen, kregen we uiteindelijk Richards nummer.

We belden hem op en vroegen om elkaar in de stad te ontmoeten. Omwille van zijn financiële situatie kon hij het transport naar daar niet betalen. Dus gingen wij naar een buitenwijk van Kampala. Hier troffen we een ondergewaardeerde kunstenaar aan. Een man met veel talent, maar weinig erkenning. Hij kreeg zijn spullen nauwelijks aan de lokale handelaars kwijt, laat staan aan een correcte prijs. Ik vroeg hem wat hij nog allemaal maakte en hij toonde vol trots allerlei schilderijen en zeefdrukken. Intussen hebben deze een ereplaats gekregen in onze living.

Hij vertelde ons dat hij de juwelen maakte van koperdraad. Deze vond hij op de vuilnisbelt of bij ijzermarchanten. Door de windingen van kleine elektrotoestellen te strippen, vond hij de grondstof voor zijn prachtoorbellen. Een groter voorbeeld van upcycling kan ik me niet voorstellen. Het zoeken van materiaal, het reinigen, verven en herwerken deed Richard allemaal zelf.

Hij stak zijn ziel erin, om het dan aan de straatstenen niet kwijt te raken. Ik hoop echt uit de grond van mijn hart dat deze man zijn zelfwaarde heeft teruggevonden na ons bezoek. Hij verdient meer waardering en een grotere afzetmarkt, want zijn werk is te mooi om niet verkocht te worden.

Op een marktje in Uganda kwamen we prachtige oorbellen tegen die me direct in het oog sprongen. Ik was er helemaal zot van. Net pauwenveren! Ik moest ze in mijn assortiment hebben. We gingen op zoek naar de maker. Na een dagje socialiseren met de marktkramers en enkele juwelen rijker, stapten we op een motorfiets die ons dwars door de stad naar een buitenwijk bracht.

Zo kwamen we terecht bij een sympathieke jongeman die in een achterbuurt van Kampala woonde. Wij bezochten hem in zijn kamertje dat hij deelde met twee roommates. Het deed ook dienst als atelier, wasplaats en kookhoek. We vertelden hem dat we zijn juwelen op de markt hadden gespot en er helemaal verzot op waren. Het klikte meteen met Dennis. We gingen samen met hem grondstoffen zoeken in Kampala, wat ons op plaatsen bracht waar we anders nooit geweest waren. We genoten van de tijd die we samen met hem doorbrachten. Hierdoor kregen we de kans om meer over hem en zijn levensverhaal te weten te komen.

Hij trok als achttienjarige vanuit het platteland naar de hoofdstad om te gaan studeren. Omdat zijn familie dit echter niet kon betalen, zocht hij zelf een manier om dat te betalen. Tijdens onze tijd samen viel het me op dat hij zo trots als een pauw was op wat hij verwezenlijkt had. Het maakte me dubbel zo verzot op zijn werk.

Net voor we terug naar Kenia vertrokken, zaten Jo en ik in een bar in Kampala. We raakten er aan de praat met een meisje. Ze had prachtige oorbellen aan en ik complimenteerde haar hierover. Ze bleken gemaakt door haar mama, die samen met een groep vriendinnen extra geld probeerde te verdienen. Het meisje wilde ons graag laten zien hoe de kralen gemaakt werden. Aangezien we die avond ook met Richard hadden afgesproken om een laatste deel van de bestelling op te halen, splitsen Jo en ik ons op. Hij ging naar Richard en ik naar de mama van het meisje.

Na 15 maanden in Oost-Afrika had ik schrijnende dingen gezien, maar wat ik daar zag… De tranen rollen over mijn wangen als ik eraan terug denk. We waren al een beetje gewoon aan sloppenwijken, aangezien we in een randstad van Kenia gewoond hadden, maar de woonplaats van de ‘paper queens’ in Kampala was van een heel ander niveau. Het was er verschrikkelijk vies en vuil in de straten. De hele wijk bestond uit woningen van golfplaten en plastiek. Meermaals dacht ik: waar ben ik nu in mijn eentje naartoe gegaan? Plots kwam ik in een besloten buurt terecht, waar de vrouwen zich verenigd hadden. In deze wanhoopswijk leek het een fatamorgana: een hoop vriendinnen had beslist samen te hokken en zo aan een betere toekomst te werken. Ik ging binnen in één van de woningen en schrok van het contrast met buiten. Hoewel er bijna geen meubelen waren, was het er erg verzorgd en knus. Er stond een groot bed dat gebruikt werd door een gezin van zes, maar het was zo netjes opgemaakt.

Ik vond het zo impressionant om te zien wat er kon gebeuren als vrouwen elkaar empowerden. Elk talent werd er benut en leidde tot een comfortabeler leven in een gemeenschap. Ik kreeg al hun creaties te zien en kocht deze uiteraard ook allemaal. Ik wilde ze een hart onder de riem steken. Dus ik betaalde er graag een prijs voor, die ver boven de marktwaarde lag (zelfs meer dan een fairtrade organisatie elders in het land zou betalen). Ik liet er een van blijdschap huilende vrouwengroep achter.

Een verheugde mama escorteerde me met een hele tas vol juwelen. Sommige waren erg goed afgewerkt, maar er waren ook kettingen en oorbellen bij waarvan ik dacht: ach, we maken er zelf wel wat van. Af en toe herwerk ik deze juwelen dus tot iets nieuws. Hou zeker mijn sociale mediakanalen in het oog. Dan blijf je op de hoogte van nieuwe creaties die ik heb gemaakt met de kralen van de ‘paper queens’ uit Kampala.

Mijn zus woonde in Gulu, Uganda. We verbleven er enkele dagen tijdens ons avontuur. Enthousiast vertelde we over onze juwelenzoektocht. Ze bracht ons in contact met een kennis van haar. Deze nam ons mee naar zijn hut voor een tas African Tea. Zijn vrouw en de buurvrouw toonden trots de door hun gemaakte juwelen. De kralen van de ketting waren gemaakt uit papier. Toen we vertelden dat we er enkele wilden kopen, werd dit met grote blijdschap onthaald. De kinderen liepen naar buiten. Tien minuten later stonden er nog buren, voor de deur. Ik heb het moeilijk mensen te moeten teleurstellen dus deed ik dat ook niet. Ik kocht ze zo goed als allemaal…

Dit resulteerde in een aangename dag waarin we neerzaten met vele families. Terwijl mijn man met de kinderen speelde, kon ik de vele creaties bekijken en opkopen. Een mooie dag op een mooie plek met een mooi doel. De afwerking van kettingen was niet naar behoren, maar de kralen waren heel waardevol. Ze vormen de basis en inspiratie voor wat nu mijn eigen werk is.

De juwelen van Ajuna worden ontworpen en geproduceerd in Oeganda door kwetsbare vrouwen. Ajuna Designs is het grootste ethische juwelenbedrijf van Oeganda, dat bijna 400 alleenstaande en kwetsbare vrouwen in dienst heeft. Hun missie is om een mooi sieraad van hoge kwaliteit te leveren dat levens verandert. De oprichters, Jalia en Daniel Matovu, wilden hun achtergrond in armoede en passie voor kunst gebruiken om iets terug te doen en vrouwen een respectabele baan te bieden, zodat ze uit de armoede konden stappen. Elke vrouw is volledig opgeleid om de grootst mogelijke aandacht te besteden aan details, zodat het eindproduct van de hoogste kwaliteit is. Een aankoop bij  Ajuna betekent dat u niet alleen een prachtig product in handen krijgt, maar ook dat u een kwetsbare vrouw een baan verschaft, kinderen naar school laat gaan en levensreddende medische zorg verleent. Door Ajuna te kopen, zorgt u voor banen, geeft u vrouwen meer kansen en stuurt u kinderen naar school.